informatie bij de cursus Eigentijdse Filosofie

Op deze site vindt u actuele informatie aangaande de cursus Eigentijdse Filosofie. Mocht u vragen hebben over de lesstof, dan kunt u contact opnemen met de docent drs. M.E. van der Tuuk. Voor andere vragen kunt u contact opnemen met het Instituut voor Filosofie

cursus-data

Groningen do 19:30u 2 feb, 9 feb, 16 feb, 23 feb, 1 mrt niet, 8 mrt, 15 mrt, 22 mrt, 29 mrt, 5 apr niet, 12 apr, 19 apr

essay
inhoud: zie pag. 89 van het tekstboek
omvang: rond de 1500 woorden (max. 2000)
deadline: liefst per email voor eind mei
aanmelden: uiterlijk 29 maart (i.v.m. aanvraag van de certificaten);
gelieve naam, adres, en geboorte-datum te mailen naar de docent

hieronder de college-tekst als WORD-document downloaden:
1 – taalfilosofie – Wittgenstein
2 – wetenschapsfilosofie – Popper
3 – fenomenologie – Heidegger
4 – existentialisme – Sartre
5 – existentialisme – Levinas
6 – kritische theorie – Adorno
7 – communicatief handelen – Habermas
8 – hermeneutiek – Gadamer
9 – post-modernisme – Derrida
10 – cultuur-kritiek – Sloterdijk

hieronder de  Power-Points als WORD-document downloaden:
1 – taalfilosofie – Wittgenstein
2 – wetenschapsfilosofie – Popper
3 – fenomenologie – Heidegger
4 – existentialisme – Sartre
5 – existentialisme – Lévinas
6 – kritische theorie – Adorno
7 – communicatief handelen – Habermas
8 – hermeneutiek – Gadamer
9 – post-modernisme – Derrida
10 – cultuur-kritiek – Sloterdijk

en voor de liefhebbers allerhande extra‘s:
1 – Wittgenstein’s Tractatus Logico-Philosophicus
2 – falsificatie of anomalie? tijd voor paradigma-wisseling of hulp-hypothesen bijstellen?
4 – Sarte, Camus en Merleau-Ponty t.a.v. terrorisme, vrijheid en ideologie
5 – video: Black Stereotypes
6 – scene uit de documentaire “The Corporation”
6 – ‘Todesfuge’ van Paul Celan
6 – Anselm Kiefer: Des herbstes Runengespinst (für Paul Celan), 2005
7 – Zembla-aflevering over ongelijke strijd van burgers tegen ondernemers en overheid
8 & 9 – Lera Boroditsky over hoe taal het denken vormgeeft (vanaf 5:00 min)
10 – artikel over Sloterdijk (Volkskrant, 30-4-2011)
10 – Sloterdijk in Tegenlicht (VPRO, 22-2-2010) (vanaf 4:45 min) & (5-12-2011)

vragen:

4 – Sarte zag in zijn jonge jaren het ‘opgaan in de wereld’ (de burgerlijke samenleving) als kwade trouw, en de ander primair als bedreiging voor de eigen vrijheid. Later had hij spijt van zijn afzijdige houding gedurende zijn jaren in Berlijn ten tijde van de Gleichschaltung, en pleitte hij voor engagement: de mens kan zichzelf niet op eigen kracht van de kwade trouw bevrijden. Vrijheid was niet meer een zaak van het individu: solidariteit en sociale strijd werden nieuwe sleutelwoorden. Merleau-Ponty (Humanisme et terreur) & Camus (Les justes) stelden net als Sartre dat terreur niet voortkomt uit het Kwaad, maar inherent is aan elk streven naar rechtvaardigheid. Maar waar Merleau-Ponty & Camus (L’homme révolté) zich uiteindelijk distantieerden van van geweld ten dienste van de vrijheid (lees: ideologie) deed Sartre dat niet (Korea 1950, USSR 1954, Hongarije 1956, Algerije 1954-1962, RAF 1974): “Niet het doden is verwerpelijk, maar het laten voortbestaan van een onrechtvaardige samenleving; niet het individu telt, maar de broederschap van mensen”, aldus Sartre. In L’existentialisme est un humanisme stelt hij dat wie kiest, voor allen kiest. Er bestaat geen andere ethische imperatief dan die van de eed: we moeten kiezen tussen de status van slachtoffer en beul. Wie weigert te kiezen zal slachtoffer worden van, en medeplichtig zijn aan de staat van onvrijheid.
Maakte hij zich in die latere periode niet schuldig aan kwade trouw, door zich te lieëren aan politieke ideologie? Had hij i.p.v. vrijheid en kwade trouw, niet beter kritiek en ideologie tegenover elkaar kunnen stellen?

5 – Lévinas tegen Heidegger: “De mens moet kunnen luisteren, verstaan […] inzien dat men een plaats bewoont en dáár is […] wortel schieten in een landschap, zich hechten aan de plaats, zonder welke het heelal geen betekenis zou hebben […] dat is precies de scheiding van de mensheid in autochtone bewoners en vreemdelingen”… en over Gagarin: “Maar het allerbelangrijkste is misschien het feit dat hij de plaats heeft verlaten; gedurende een uur heeft een mens bestaan buiten iedere horizon”…
Is het mogelijk de wereld en de ander te benaderen zonder horizon?

6 – Adorno ziet het warenfetisjisme en de cultuur-industrie van het kapitalisme als een doorgeschoten vorm van Verlichting met een totalitaire uitwerking.
Moeten we zijn denken vooral bezien tegen het licht van de jaren ’60, of is zijn analyse ook nog actueel in de wereld van na de Koude Oorlog?

7 – Post-modernisten als Foucault stellen dat taal nooit machtsvrij en logisch is, maar doortrokken is van macht. Ook Habermas zou zich schuldig maken aan het suggereren dat ‘rationale’ communicatie neutraal kan zijn. Daarbij zou Habermas’ model om d.m.v. argumenten in een machtsvrije dialoog te komen tot consensus utopisch zijn: het veronderstelt een verschil van mening en inzicht, en dus een verschil van referentie-kaders (taalspelen). Hoe, en door wie, wordt dan bepaald wat het betere argument is, en welke retoriek geoorloofd is? Is Habermas’ ideaal van Herrschaftsfreie Kommunikation desalniettemin een nastrevenswaardig ideaal, of slechts een naïeve utopie?

8 – Gadamer en Heidegger benadrukken hoezeer wij (ons denken en begrijpen) opgenomen zijn in de traditie en de taal. In hoeverre is er in hun visie nog plaats voor verantwoordelijkheid, en dus vrije wil?

9 & 10 – Derrida en andere post-modernisten wordt nogal eens betekenisloze wartaal verweten, zoals door de columnist Anton C. Zijderveld in het Financieel Dagblad (zie hier). In hoeverre ben je het met Zijderveld eens, en Wie durft deze column te deconstrueren?

Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s